Tarih: 23.03.2020
Sayı: 2020

Değerli Müşterimiz/ Meslektaşımız

Dünya ve ülkemiz adına zor günler geçirdiğimiz bu günlerde İşyerlerinin çalışanları ile ilgili alabileceği tedbirler İş Hukuku Kapsamında değerlendirilmiş olup; bu durumda aşağıdaki seçeneklerin değerlendirilmesi işyerinizin alacağı kararlar açısından önerilmektedir;
a) İşverenin varsa çalışana ücretli izin (Yıllık İzin) kullandırması,
Yıllık izin kullandırma işverenin yönetim hakkı kapsamında olup, işçi kural olarak bu yönde verilecek emir ve talimata aykırı davranamaz.
Yıllık İzin Yönetmeliği’ne göre, Madde-10 (Toplu İzin) işveren veya işveren vekili nisan başı ile ekim sonu arasındaki süre içinde, işçilerin tümünü veya bir kısmını kapsayan toplu izin uygulayabilir. İzin kurulu izin çizelgelerini, toplu izne çıkacak işçiler, aynı zamanda izne başlayacak ve yol izni isteklerine göre her işçinin izin süresinin bitimini gösterecek biçimde düzenler ve ilan eder.
Toplu izin dönemleri, bu dönemlerde henüz yıllık ücretli izin hakkını kazanmayan işçileri de kapsayacak şekilde belirlenebilir. Bu durumda avans izin kullananların ertesi yıl veya yıllarda bu toplu izin yönteminin uygulanmaması halinde, gelecek yıllık ücretli izne hak kazanacakları tarih, genel esaslara göre belirlenecektir.
b) Tarafların ücretsiz izin konusunda anlaşması (bu imkânın kullanılması yalnızca çalışanın onayı ile mümkündür),
c) Yapılacak işin niteliği müsaade ediyor ise (örneğin beyaz yakalarda) evden çalışma yapılması,
(Ek fıkra: 6.5.2016-6715/2 Md.) Uzaktan çalışma; işçinin, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir.
Madde metninden de anlaşılabileceği gibi aslında uzaktan çalışma işçinin işe alınışı ile birlikte akdedilmiş uzaktan çalışmaya dayalı bir iş ilişkisidir. Yani içinde bulunduğumuz koşullar gibi zorunluluktan doğan bir iş ilişkisi değil, tarafların karşılıklı rızası ve işin niteliği itibarı ile uygulanabilecek bir çalışma yöntemidir.
İşçi ile işverenin karşılıklı olarak anlaşması suretiyle işçinin iş görme borcunu işyeri dışından yerine getirmesi elbette ki mümkündür; ancak bu geçici durum iş ilişkisinin niteliğini yukarıda da belirttiğimiz gibi değiştirmez.

d) Telafi çalışması yapılması,
4857 Sayılı İş Kanunu’nun 64. Maddesi:
“…Zorunlu nedenlerle işin durması, ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi veya benzer nedenlerle işyerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya tamamen tatil edilmesi ya da işçinin talebi ile kendisine izin verilmesi hallerinde, işveren iki ay içinde çalışılmayan süreler için telafi çalışması yaptırabilir.”
İlgili maddede de öngörüldüğü gibi, çalışılmayan sürenin telafisi iki ay içinde yapılacak. Ayrıca yine aynı maddeye göre, telafi çalışması yapılırken yasal çalışma süreleri aşılmayacak. Örneğin, telafi çalışması günde üç saatten fazla olamaz. İş Kanunu’na göre çalışma süresi günlük on bir saat olarak değerlendirilir. Buna göre telafi çalışması günlük çalışma saati dikkate alındığında en fazla üç saat olarak uygulanabilir. Günde 8 saat çalışan bir işçi 3 saat daha fazladan çalışabilir. Bu da günlük üç saatlik telafi çalışmasının yapılmasını imkân veriyor.
İki ay içinde yapılmayan telafi çalışmaları ne olacak? Yasada telafi çalışmalarının zorunlu nedenin ortadan kalkmasının ardından iki ay içinde yapılması öngörülmüştür. Dolaysıyla telafi çalışmasının iki ayın üstünde bir zaman diliminde yapılması söz konusu olmayacaktır. İşveren bu süreyi arttıramaz. Veya telafi çalışması yaptırmadığı çalışandan, işe gelmediği günlerin ücretini kesemez. Yani bir işveren, işyerinin zorunlu olarak kapalı kaldığı günler için, çalışandan bir kesinti yapamaz. Sadece çalışılmayan dönem için ilave bir çalışma talebinde bulanabilir. Bu çalışma şekli de önceden çalışana tebliğ edilmek zorundadır. (Cumhurbaşkanı kararı ile bu süre 4 ay olarak belirlenmiş olup, genelge henüz yayımlanmamıştır.)
e) ” Kısa çalışma ödeneği uygulamasından yararlanacak iş yerleri için açıklamalarımız 17 nolu sirkülerimizde tarafınıza iletilmiştir.”

Saygılarımızla

Yeşim ERTUĞRUL
Yeminli Mali Müşavir
İtimat Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.