|
Konu |
Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihazlardan (YN ÖKC) Elektronik Belge Düzenlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar |
|
Yayım |
8/5/2026 tarihli ve 33247 sayılı Resmî Gazete |
|
Kurum |
Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) |
|
Düzenleme Adı |
Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 593) |
|
Bağlantılı Mevzuat |
213 sayılı VUK (mük. 242, mük. 257); 3100 sayılı Kanun; 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği |
|
Yürürlük |
8/5/2026 (yayımı tarihi) |
|
Kapsam |
YN ÖKC üreticileri ile YN ÖKC kullanan mükellefler (özellikle perakende sektörü; basit usul ve işletme hesabı esasındaki mükellefler) |
İtimat Global olarak müşterilerimizin bilgisine sunarız ki, 8/5/2026 tarihli ve 33247 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 593 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihazlar (YN ÖKC) üzerinden elektronik belge (e-Belge) düzenlenebilmesine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir. Tebliğ ile, hâlihazırda 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği kapsamında özel entegratörler veya GİB e-Belge portalı aracılığıyla düzenlenebilen e-Belgelerin, Başkanlıkça belirlenecek olanları için, mükelleflerin mevcut yazarkasalarını kullanarak düzenleme yapmalarına imkân tanınmaktadır. Düzenleme, mükelleflere doğrudan yeni bir yükümlülük getirmemekte; aksine, e-Arşiv Fatura ve diğer e-Belge zorunluluklarına tabi mükelleflere — özellikle perakende sektöründe çalışan ve hâlihazırda YN ÖKC kullanan işletmelere — ek cihaz yatırımı yapmaksızın bu yükümlülüklerini yerine getirebilecekleri alternatif bir teknik kanal sunmaktadır. Düzenlemenin asıl muhatabı YN ÖKC üreticileridir; e-Belge düzenleme hizmeti sunmak isteyen üreticilere başvuru, teknik yeterlilik ve özel entegratörlere eşdeğer sorumluluklar getirilmiştir.
| Öne Çıkan 4 Husus |
| 1) Bütünleşik belge düzenleme: Hâlihazırda VUK 509 SN Tebliğ kapsamında düzenlenen e-Belgelerden GİB tarafından kılavuzlarda belirlenecek olanlar YN ÖKC’ler üzerinden düzenlenebilecektir. Tahsilat bilgisi ile belge bilgisi tek cihaz üzerinde bütünleşik olarak oluşturulabilecektir. |
| 2) Üretici başvuru ve teknik yeterlilik: YN ÖKC üzerinden e-Belge düzenleme hizmeti vermek isteyen üreticilerin GİB’e başvurması, VUK 509 SN Tebliğ ile teknik kılavuzlarda belirlenen yeterlilikleri sağlaması ve test/değerlendirme süreçlerini tamamlaması zorunludur. Onaylı cihaz marka ve modelleri ynokc.gib.gov.tr ve ebelge.gib.gov.tr adreslerinde ilan edilecektir. |
| 3) Mali sertifika ile imza: YN ÖKC üzerinden düzenlenen e-Belgeler, cihazın mali sertifikası ile elektronik olarak imzalanacak; bu imza, iş sahibinin veya namına imzaya mezun olanların imzası yerine geçecektir. Bu yönüyle düzenleme, e-Belgenin hukuki değeri bakımından kritik bir tanım getirmektedir. |
| 4) Üreticilere özel entegratör statüsü: İzin alan üreticiler, e-Belgelerin oluşturulması, imzalanması, iletilmesi ve saklanması ile YN ÖKC/YN ÖKC TSM sistem ve yazılım gereksinimleri bakımından özel entegratörlerle aynı görev ve sorumluluklara tabi olacaktır. Yükümlülüklere uymayan üreticilere VUK’un ilgili ceza hükümleri uygulanacaktır. |
Tebliğ, 213 sayılı VUK’un mükerrer 242 ve mükerrer 257. maddeleri ile 3100 sayılı Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanunun 10. maddesinin (a) bendine dayanılarak hazırlanmıştır. VUK mük. 242, Maliye Bakanlığına elektronik belge ve kayıtların oluşturulması, iletilmesi ve muhafazasına ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisi vermektedir; mük. 257 ise belge düzeninin elektronik ortamda yürütülmesi konusunda Bakanlığa kapsamlı yetkiler tanımaktadır. Tebliğ gerekçesinde dört temel amaç öne çıkmaktadır: (i) kayıtlı ekonominin desteklenmesi, (ii) elektronik belge uygulamalarının yaygınlaştırılması, (iii) iş süreçlerinin kolaylaştırılması, (iv) düzenlenmesi zorunlu e-Belgelerin tahsilat bilgisi ile bütünleşik olarak düzenlenmesi suretiyle vergiye uyum düzeyinin artırılması.
| Pratik Etki |
| Düzenlemenin asıl pratik etkisi, küçük ölçekli işletmelerin e-Belge zorunluluklarına uyumunun düşük maliyetli bir alternatif ile desteklenmesidir. Bilanço esası dışındaki mükelleflerce — ticari kazançları basit usulde tespit edilenler ile işletme hesabı esasına göre defter tutan mükelleflerce — düzenlenecek faturalar 1/1/2027 tarihinden itibaren tutarına bakılmaksızın e-Arşiv Fatura olarak düzenlenmek zorunda olacağından (509 SN Tebliğ, 589 SN Tebliğ ile değişik IV.2.4.3 bölümü), bu kesimin yaklaşık 8 ay içinde dijital fatura düzenleme altyapısına geçmesi gerekmektedir. YN ÖKC kullanan perakende mükellefleri için yeni bir cihaz veya entegratör hizmeti almak yerine mevcut yazarkasayı dönüştürerek uyumun sağlanması mümkün hâle gelmiştir. |
Tebliğ; YN ÖKC, YN ÖKC TSM (Terminal Servis Merkezi), YN ÖKC Üreticisi, Özel Entegratör, e-Belge ve TÜBİTAK gibi temel kavramları tanımlamaktadır. Bu tanımlardan dikkat çekenler şunlardır:
| Mevzuat Çapraz Atıfı |
| Özel Entegratör tanımının doğrudan 509 SN VUK Genel Tebliği’ne yapılan atıf üzerinden kurulması, bu Tebliğin özerk değil tamamlayıcı nitelikte olduğunu göstermektedir. e-Belge ekosisteminin temel düzenleyici metni 509 SN Tebliğ olmaya devam etmekte; 593 SN Tebliğ ise yalnızca bu ekosisteme yeni bir teknik kanal (YN ÖKC) eklemektedir. |
Tebliğin uygulamaya yönelik temel hükümlerini içeren 4. madde aşağıdaki esasları ortaya koymaktadır: (a) Düzenlenebilecek e-Belge türleri: 509 SN VUK Genel Tebliği kapsamında düzenlenebilen e-Belgelerden Başkanlıkça ynokc.gib.gov.tr ve ebelge.gib.gov.tr adreslerinde yayımlanacak kılavuzlarda belirtilenler YN ÖKC’ler üzerinden düzenlenebilecektir. Tebliğ, hangi belge türlerinin (e-Fatura, e-Arşiv Fatura, e-SMM, e-Müstahsil Makbuzu vb.) bu kapsamda yer alacağını kendisi belirlememekte; bu yetkiyi tamamen Başkanlığa bırakmaktadır. (b) Üretici başvurusu: YN ÖKC üreticilerinden bu hizmeti vermek isteyenlerin Başkanlığa başvurmaları ve 509 SN Tebliğ ile ilgili kılavuzlarda belirtilen teknik yeterliliklere sahip olmaları gerekmektedir. Başkanlığa belge türü, mükellef profili ve teknik gereklilik bazında farklılaştırılmış kriterler belirleme yetkisi tanınmıştır. (c) Elektronik imza: YN ÖKC üzerinden düzenlenen e-Belgeler, cihazın mali sertifikası ile elektronik olarak imzalanacaktır. Tebliğin 4(3) maddesi, bu imzanın “iş sahibinin veya namına imzaya mezun olanların imzası yerine geçer” hükmünü açıkça düzenlemiştir. (d) Teknik inceleme: e-Belge düzenleyebilen YN ÖKC’lerin teknik incelemeleri Başkanlık ile TÜBİTAK tarafından, yayımlanacak kılavuzlar çerçevesinde yapılacaktır. (e) İlan: e-Belge düzenleme izni verilen YN ÖKC marka/modelleri ile düzenlenebilecek belge türlerine ilişkin bilgiler ynokc.gib.gov.tr ve ebelge.gib.gov.tr adreslerinde ilan edilecektir.
| Kritik Yorum |
| Tebliğin hangi e-Belge türlerinin YN ÖKC üzerinden düzenlenebileceği konusunu teknik kılavuzlara havale etmesi, idarenin uygulamayı kademeli ve denetimli biçimde devreye alma niyetini yansıtmaktadır. Düzenleme metni boş bir çerçeve kuralı niteliğindedir; pratik kapsam, GİB tarafından yayımlanacak kılavuzların içeriğine göre netleşecektir. Müşterilerimizin ynokc.gib.gov.tr ve ebelge.gib.gov.tr adreslerini periyodik olarak takip etmeleri ve cihaz tedarikçileri ile temasta kalmaları önerilir. |
Tebliğin en önemli teknik-hukuki yeniliği 4. maddenin (6) numaralı fıkrasıdır. Bu fıkra ile, YN ÖKC üzerinden e-Belge düzenlettirme hizmetine ilişkin izin alan üreticiler, hem mükelleflere verdikleri hizmet hem de e-Belgelerin oluşturulması, imzalanması, iletilmesi ve saklanması ile bunlara ilişkin YN ÖKC ve YN ÖKC TSM sistem ve yazılım gereksinimleri bakımından 509 SN Tebliğ kapsamında izin almış özel entegratörler ile aynı görev ve sorumluluklara sahip kılınmıştır. Bunun pratik yansımaları aşağıdaki gibidir:
Tebliğin 5. maddesi, YN ÖKC üzerinden e-Belge düzenlenmesine ilişkin başvuru, teknik gereklilik ve uygulama esaslarını belirleme yetkisini Başkanlığa vermektedir. 6. madde ise bu Tebliğde ve 509 SN Tebliğde özel entegratörler için belirlenen yükümlülükleri yerine getirmeyen YN ÖKC üreticileri hakkında 213 sayılı Kanunun ilgili ceza hükümlerinin uygulanacağını düzenlemektedir.
| Pratik Not |
| Cezai sorumluluk yalnızca üreticilere yönelik düzenlenmiş olup, YN ÖKC üzerinden e-Belge düzenleyen mükellef için doğrudan ek bir cezai rejim öngörülmemiştir. Mükellefin e-Belge düzenleme yükümlülüğünün gereği gibi yerine getirilmemesinden doğan sorumluluk, mevcut VUK rejimine (özellikle VUK 353. ve mük. 355. maddeleri) tabi olmaya devam edecektir. Ancak mükellef, hizmet aldığı üreticinin GİB onaylı olmamasından kaynaklanan teknik aksaklıklarda belge geçersizliği riski ile karşılaşabilir; bu nedenle yalnızca onaylı listelerde yer alan cihazların kullanılması büyük önem taşır. |
YN ÖKC kullanan ve e-Arşiv Fatura, e-Fatura veya diğer e-Belge düzenleme yükümlülüğüne tabi olan mükellefler açısından düzenleme bir operasyonel sadeleştirme imkânı doğurmaktadır:
Bu mükellef grubu için 31/12/2025 tarihli ve 33124 (5. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 589 SN VUK Genel Tebliği uyarınca, e-Arşiv Fatura uygulamasına dahil olmayanlarca düzenlenecek faturaların, 31/12/2026 tarihine kadar 3.000 TL’yi aşması halinde, 1/1/2027 tarihinden itibaren ise tutarına bakılmaksızın e-Arşiv Fatura olarak düzenlenmesi zorunlu kılınmıştır. Bu çerçevede 593 SN Tebliğ, söz konusu mükellef grubunun 1/1/2027 öncesinde yapması gereken altyapı tercihinde önemli bir alternatif sunmaktadır:
Tebliğin asıl muhatap kitlesi olan üreticiler için aşağıdaki hususların değerlendirilmesi önerilir:
YN ÖKC kullanımı yaygın olan akaryakıt, perakende mağazacılık, lokanta-kafe, dövizli işlem yapan kuyumculuk ve eczacılık gibi sektörlerde, hangi e-Belge türlerinin YN ÖKC üzerinden düzenlenebileceğini netleştirecek GİB kılavuzlarının takibi büyük önem taşımaktadır. Bu sektörlerde halihazırda farklı belge türlerinin (e-Fatura, e-Arşiv Fatura, e-SMM vb.) bir arada düzenlendiği görülmekte olup, YN ÖKC üzerinden hangi belgenin düzenlenebileceği belge bazında değişebilecektir.
| Yeni Düzenleme | 8/5/2026 tarihli ve 33247 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 593) |
| Tamamlayıcısı Olduğu Temel Tebliğ | 19/10/2019 tarihli ve 30923 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 509) |
| İlgili Son Değişiklik (Bağlam) | 31/12/2025 tarihli ve 33124 (5. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan VUK Genel Tebliği (Sıra No: 589) — basit usul ve işletme hesabı mükellefleri için e-Arşiv geçiş takvimi 1/1/2027’ye uzatılmıştır |
| Üst Kanun (1) | 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (mükerrer 242, mükerrer 257) |
| Üst Kanun (2) | 6/12/1984 tarihli ve 3100 sayılı Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanun (madde 10/a) |
| Yetkili İdare Kaynakları | ynokc.gib.gov.tr ve ebelge.gib.gov.tr (Başkanlığın yayımlayacağı teknik kılavuzlar ve onaylı cihaz listelerinin takip edileceği resmi adresler) |
593 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ile e-Belge ekosistemine getirilen temel yenilikler; (i) e-Belgelerin Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihazlar üzerinden düzenlenebilmesine olanak sağlanması, (ii) bu cihazların mali sertifikası ile yapılan elektronik imzanın iş sahibi imzası yerine geçeceğinin açıkça düzenlenmesi, (iii) hizmet sunan üreticilerin özel entegratör statüsüne eşdeğer görev ve sorumluluklara tabi tutulması ve (iv) tahsilat bilgisi ile belge bilgisinin bütünleşik olarak oluşturulmasının sağlanması olarak özetlenebilir. Düzenleme, mükelleflere doğrudan yeni bir yükümlülük getirmemekle birlikte, özellikle 1/1/2027 tarihinde tutar sınırı kalkacak olan basit usul ve işletme hesabı mükellefleri ile YN ÖKC kullanımı yaygın perakende sektörü açısından düşük maliyetli ve hızlı bir uyum alternatifi sunmaktadır. Düzenlemenin pratik kapsamı, GİB tarafından ynokc.gib.gov.tr ve ebelge.gib.gov.tr adreslerinde yayımlanacak teknik kılavuzlarla netleşecek olup; hangi e-Belge türlerinin hangi cihazlar üzerinden ve hangi mükellef profilleri için düzenlenebileceği, kılavuzların yayımı sonrasında daha somut hâle gelecektir. Müşterilerimize aşağıdaki hususların ivedilikle değerlendirilmesi önerilir: (i) mevcut YN ÖKC cihazlarının e-Belge düzenleme kapasitesinin ve cihaz mali sertifikasının cihaz tedarikçisi nezdinde sorgulanması, (ii) 1/1/2027 e-Arşiv Fatura zorunluluğu kapsamına girecek basit usul/işletme hesabı mükelleflerinin geçiş alternatiflerini (GİB portalı, özel entegratör veya YN ÖKC) maliyet ve operasyonel uygunluk açısından karşılaştırmalı olarak değerlendirmesi, (iii) ynokc.gib.gov.tr ve ebelge.gib.gov.tr adreslerindeki onaylı cihaz listelerinin ve teknik kılavuzların düzenli olarak takip edilmesi. Konuya ilişkin sorularınız ve özel durumlara yönelik değerlendirmelerimiz için Yeminli Mali Müşavirimiz Ziyahan Albeniz ile irtibata geçebilirsiniz.
| Yasal Uyarı |
| Bu sirküler, müşterilerimizin bilgilendirilmesi amacıyla hazırlanmış olup genel nitelikte mütalaa içerir. Somut olaylara ilişkin uygulamada özel durumlara göre değerlendirme gerekebileceğinden, bu sirküdeki bilgiler bağlayıcı bir profesyonel görüş veya hukuki tavsiye olarak yorumlanmamalıdır. Tebliğin uygulamaya yönelik teknik kapsamı, GİB tarafından ynokc.gib.gov.tr ve ebelge.gib.gov.tr adreslerinde yayımlanacak teknik kılavuzlarla netleşeceğinden, somut işlem öncesinde güncel kılavuz ve onaylı cihaz listelerinin teyit edilmesi önerilir. |
Saygılarımızla,
İTİMAT YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.
Yeminli Mali Müşavirlik