Tarih : 25.08.2021
Sayı : 2021/SİRKÜLER-65
Konu: Sahte, Kontrollü Şüpheli İşyerleri ile İlgili Yapılacak İşlemler
Sahte İşyeri ve Sahte Sigortalılığın Usul ve Esasları ile Uygulanacak Yaptırımlar 12.08.2021 tarihli 2021/27 sayılı” Sahte, Kontrollü Şüpheli İşyerleri ile İlgili Yapılacak İşlemler ” konulu genelgede açıklanmıştır. Buna göre;
“Sahte işyeri; tabela işyeri olarak da adlandırılan gerçekte hiçbir ticari ve mesleki faaliyeti olmadığı ve somut bir varlığı bulunmadığı halde, işyeri dosyasından sahte sigortalılık bildirimi yapmak amacıyla, çoğu kez gerçekte var olmayan adresler beyan edilerek (boş arazi, boş dükkân vb.) sadece sahte sigortalı bildirmek amacıyla işyeri dosyası tescil edilen yerlerdir.” Şeklinde tanımlanmıştır.
İşyeri tescil ve e-bildirge programlarında yapılan bahse konu değişiklikler ile işyerleri tescil durumları itibariyle;
-Sahte (S),
-Kontrollü (K),
-Şüpheli (Ş)
olmak üzere üç farklı sınıfta tanımlanmaktadır.
Ayrıca,
“Sahte İşyeri” ve “Kontrollü İşyeri”nden bildirimi yapılan sigortalılar hakkında yersiz olarak hizmet bildirme ve birleştirme yapılmaması ve kendileri ile hak sahiplerine Kurumca kısa ve uzun vadeli sigorta kolları yönünden yardım yapılmaması,
“Sahte İşyerinden bildirimi yapılan sigortalılar hakkında ise tespit tarihinden önce bu nitelikteki bildirimlerin geçersiz sayılması nedeniyle durumlarının güncellenmesi, akabinde, haksız ve yersiz yapılmış olan işlemlerin geri alınması, açısından SGK Tescil ve Hizmet Dökümü Programında; “Sahte İşyeri”, “Kontrollü İşyeri” ve “Şüpheli İşyeri”nden bildirilen hizmetlerin turuncu renk ve “S”, “K”, “Ş” harfleri ile gösterimi sağlanmıştır.
Bu bağlamda;
Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan denetimler sonucunda “Sahte İşyeri” tescili yapıldığı tespit edilen işyerleri sisteme “Sahte İşyeri” olarak, sahte işyerlerinin belirgin özellikleri de dikkate alınarak tespit edilen kriterler kapsamında Kurumda tescilli bulunan işyerleri arasında sahte olma potansiyeli yüksek olan işyerleri “Kontrollü İşyeri” olarak, “Sahte İşyeri” olarak tanımlanmış olan işyerlerinin, işverenlerinin, gerçek kişi olması halinde TC Kimlik Numarası (TCKN), tüzel kişi olması halinde Vergi Kimlik Numarası (VKN) ile tüzel kişiliği oluşturan ortakların TCKN/VKN anahtar olarak kullanılmak suretiyle bu kişiler adına aynı veya farklı sosyal güvenlik merkezlerinde tescil edilmiş/edilecek diğer işyerleri ile bu gerçek veya tüzel kişilerin ortak/üst düzey yönetici olduğu/olacağı diğer işyerleri, sistem tarafından “Şüpheli İşyeri” olarak, tanımlanacaktır.
2.1. İşyerinin veya sigortalılığın sahte olduğunun anlaşılması halinde;
2.1.1. Ödenmiş olan sigorta primleri ile idari para cezaları irat kaydedilir, yararlanılmış olan teşvik ve destekler gecikme zammı ve gecikme cezası ile geri alınır.
2.1.2. Sahte sigortalı olduğu tespit edilenlere bağlanmış olunan aylıklar ile ödenmiş olan gelirler gecikme cezası ve zammıyla geri alınır.
2.1.3. Sahte sigortalı olduğu tespit edilenlere ödenmiş olan geçici iş göremezlik ve emzirme ödenekleri ile kullanmış oldukları iyileştirme vasıtası, ortez ve protez giderleri gecikme cezası ve gecikme zammı ile geri alınır.
2.1.4. Asgari işçilik hesaplaması yapılmış ve ilişiksizlik belgesi düzenlenmiş sahte işyerlerinde, ilişiksizlik belgesinin verildiği tarihten sonra o işyerinde sahte sigortalılık nedeniyle hizmet iptali olması durumunda, ödenen ücretler gelir kaydedildiğinden dolayı asgari işçilik hesabı yeniden yapılır.
2.1.5. Sahte tescilli işyerinin alt işvereni var ise bu alt işveren de sahte işveren olarak kayıt edilir. Sahte hizmet kazandırmak suretiyle sağlık hizmetleri ve diğer haklardan, ödeneklerden yararlanılması ile gelir veya aylık bağlatılması nedenleriyle SGK’nın yanlış işlem ve ödeme yapmasına sebebiyet veren ve bu suretle adına borç tahakkuk ettirilen ve/veya borç tahakkuk ettirilmesine neden olan kişiler hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur.
2.2. Sahte İşyeri veya Sahte Sigortalılık Tespit Edilen Denetim Raporlarıyla İlgili Yapılacak İşlemler
SGK’nın denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerde sahte veya gerçek işyerinden bildirimi yapılan sahte sigortalıların saptanması durumunda,
2.2.1. İşyerinin sahte olduğunun tespit edilmesi halinde, düzenlenecek raporun bir sureti işyerinin Muhtasar Beyannamesinin/Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesinin (MPHB) verildiği yetkili vergi dairesine gönderilecektir.
2.2.2. Sahte hizmet kazandırmak suretiyle sağlık hizmetleri ve diğer haklardan, ödeneklerden yararlanılması ile gelir veya aylık bağlatılması nedenleriyle SGK’nın yanlış işlem ve ödeme yapmasına sebebiyet veren ve bu suretle adına borç tahakkuk ettirilen ve/veya borç tahakkuk ettirilmesine neden olan kişiler hakkında SGK zararı da belirtilerek 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 204’üncü, 206’ncı ve 207’ncı maddeleri kapsamında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulacaktır.
2.2.3. SGK’ ya sahte işyeri ve/veya sahte sigortalı bildiriminde kastı veya kusuru bulunduğu tespit edilen meslek mensubu hakkında Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği’ne bilgi verilecektir.
2.2.4. SGK’nın denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerde sahte veya gerçek işyerinden sahte sigortalılar adına yapılan bildirimlere ilişkin prim ve idari para cezası ödenmiş olduğunun tespiti halinde, ödenen primlerin ve idari para cezalarının 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 81 inci maddesi ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin ek 7 nci maddesine istinaden irat kaydedilmesi, sahte sigortalılar adına yapılan bildirimlerden kaynaklanan primlerin ve idari para cezalarının ödenmemiş olması halinde ise tahsili cihetine gidilmeyecektir.
2.2.5. Geçici iş göremezlik ve emzirme ödenekleri ile sahte sigortalı olduğu tespit edilenlerin kullanmış oldukları iyileştirme vasıtası, ortez ve protez giderleri tahsil edilecektir.
2.2.6. Genel sağlık sigortası tescillerinin yapılması/düzeltilmesi için 5510 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılığı olduğu anlaşılanlarla ilgili tescillerinin yapılması/düzeltilmesi için, haksız yere bağlanan gelir/aylıkların geri alınması için gerekli işlemler yapılacaktır.
2.2.7. Asgari işçilik hesaplaması yapılmış ve ilişiksizlik belgesi düzenlenmiş işyerlerinde, ilişiksizlik belgesinin verildiği tarihten sonra o işyerinde sahte sigortalılık nedeniyle hizmet iptali olması durumunda asgari işçilik hesabı yeniden yapılacaktır.
2.2.8. “Sahte işyeri” tanımlaması yapılan işyeri dosyaları üzerinden SGK’ ya verilen aylık prim ve hizmet belgesi/muhtasar ve prim hizmet beyannamesi “I”, dört aylık sigorta primleri bordroları ise “T” kodu girilerek, hizmetin iptal edilmesi, bu işyerlerinden sigortalı adına hizmet bildirimi ve hizmet birleştirme işlemi yapılmayacaktır.
2.2.9. “Sahte işyeri” tanımlaması yapılan işyeri dosyaları üzerinden SGK’ ya verilen sigortalı işe giriş/işten ayrılış bildirgesinin iptal edilecektir.
2.2.10. “Sahte İşyeri” olarak tanımlanan işyerlerinin e-Sigorta kullanıcı kodu ve şifresi sistem tarafından otomatik olarak askıya alınacağından, “Sahte İşyeri” olarak tanımlanmış olan işyerleri tarafından gerek e-Sigorta üzerinden gönderilen bildirimlerin yapılmasına gerekse e-beyanname üzerinden alınan muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile sigortalıların prime esas kazanç ve hizmet bilgilerinin beyanına sistem tarafından izin verilmeyecektir.
2.2.11. Sahte tescilli işyerinin alt işvereni var ise bu alt işveren de sistem tarafından “Sahte İşyeri” olarak tanımlanacak olup, alt işverenin, gerçek kişi olması halinde TCKN, tüzel kişi olması halinde VKN ile tüzel kişiliği oluşturan ortakların TCKN/VKN anahtar olarak kullanılmak suretiyle bu kişiler adına aynı veya farklı sosyal güvenlik merkezlerinde tescil edilmiş/edilecek diğer işyerleri ile bu gerçek veya tüzel kişilerin ortak/üst düzey yönetici olduğu/olacağı diğer işyerlerine de otomatik olarak “Şüpheli İşyeri” tanımlaması yapılacaktır.
2.2.12. Sahte sigortalılar adına yasal süresi dışında yapılan bildirimlerden kaynaklanan idari para cezaları da iptal edilecektir.
2.3. Damga Vergisi Tahakkukları Hakkında Yapılacak İşlemler
Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan inceleme ve denetimler sonucunda sahte olduğu tespit edilen işyerlerinden yapılan sahte sigortalı bildirimlerinden dolayı Kurumuma verilmiş olan her bir asıl ve ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgesinden tahakkuk etmiş damga vergisi borçlarının iptal edilmesine imkan bulunmamakta, dolayısıyla, söz konusu damga vergisi borçlarının 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca takip ve tahsil edilecektir.
Kontrollü kodu konulan işyerleri denetime intikal ettirilecektir. SGK tarafından belirlenen kriterlere göre sistem tarafından yapılan tespit üzerine alınan listeler vasıtasıyla “Kontrollü İşyeri” tanımlaması yapılan işyerlerinin işyeri yetkililerince, ilgili sosyal güvenlik merkezine müracaat edilerek e-Sigorta kullanıcı kodu ve şifrelerinin aktif hale getirilmesinin talep edilmesi halinde, SGK tarafından daha önce gönderilmiş ancak çeşitli nedenlerle tebliğ edilememiş yazıların (işyeri sicil ve işkolu kodu numarasını belirten yazının, idari para cezası yazıları, ödeme emirleri v.b.) işyeri yetkililerine elden tebliğ edilmesi ve işyerinin faaliyette bulunduğu adresin yerleşim belgesi veya vergi dairesi yoklama tutanağı ile kanıtlanması istenilecektir.
Bu şekilde yapılacak müracaatlar üzerine, işyerinde öncelikle fiili denetim yapılması, yapılan denetim sonucunda işyerinin “Sahte İşyeri” olmadığının anlaşılması halinde “Kontrollü İşyeri” tanımlaması kaldırılacaktır.
3.1. Kontrollü İşyerlerinden Verilen Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesinin İşleme Alınması
“Kontrollü İşyeri” olarak tanımlanmış olan işyerlerinden e-beyanname üzerinden muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile sigortalıların prime esas kazanç ve hizmet bilgilerinin beyanına izin verilmeyecektir.
Buna göre, sistem tarafından sigortalıların prime esas kazanç ve hizmet bilgilerinin beyanına izin verilmeyen işyerleri hakkında yapılan araştırma ve inceleme sonucunda işyerinin sahte olmadığının tespit edilmesi halinde kontrollü işyeri tanımlaması kaldırılacaktır.
Kontrollü tanımı kaldırılan işyerleri için ilgili ünite tarafından gerekli tanımlama işlemleri yapılacaktır. Bu durumda, kontrollü işyeri tanımlaması konulması nedeniyle verilemeyen beyannamelerin son verilme tarihi ile bu beyannamelerden kaynaklı tahakkuk eden primlerin son ödeme tarihi kontrollü işyeri tanımlamasının kaldırıldığına ilişkin yazının işverene tebliğ edildiği ayı takip eden ayın 26’sı olarak sisteme girilecektir.
Bu şekilde sisteme beyannamenin son verilme tarihi ile ödemenin son tarihi tanımlanan işyerleri için belirlenen tarihlere kadar beyannamelerin verilmesi ve primlerin ödenmesi halinde söz konusu yükümlülüklerin yasal süresinde yerine getirilmiş olduğu kabul edilecektir.
“Sahte İşyeri” olarak tanımlanmış olan işyerlerinin, işverenlerinin, gerçek kişi olması halinde TCKN, tüzel kişi olması halinde VKN ile tüzel kişiliği oluşturan ortakların TCKN/VKN anahtar olarak kullanılmak suretiyle bu kişiler adına aynı veya farklı sosyal güvenlik merkezlerinde tescil edilmiş/edilecek diğer işyerleri ile bu gerçek veya tüzel kişilerin ortak/üst düzey yönetici olduğu/olacağı diğer işyerleri, sistem tarafından “Şüpheli İşyeri” olarak tanımlanacaktır.
Tescil giriş veya değişiklik işlemlerinin yapılmasının ardından şüpheli işyeri uyarı mesajı verilen işyerlerinin “Sahte İşyeri” olup olmadığının tespiti için SGK’nın denetim ve kontrolle görevli memurlarınca işyerinde fiilen denetim yapılacaktır.
Denetim sonuçlanıncaya ya da işyerlerinin “Sahte işyeri” olduğuna ilişkin tanımlama yapılıncaya kadar “Şüpheli işyeri” tanımlaması yapılan işyerlerinden hizmet bildirilen sigortalıların hizmet bildirimi ve hizmet birleştirmesi yapılmaya devam edilecektir. “Sahte İşyeri” olarak tanımlanan işyerlerinin, işverenlerinin, gerçek kişi olması halinde TCKN, tüzel kişi olması halinde VKN ile tüzel kişiliği oluşturan ortakların TCKN/VKN anahtar olarak kullanılmak suretiyle bu kişiler adına aynı veya farklı sosyal güvenlik merkezlerinde, tanımlanma tarihinden önce tescil edilmiş diğer işyerleri ile bu kişilerin ortak/üst düzey yönetici olduğu diğer işyerleri için de sistem tarafından otomatik olarak “Şüpheli İşyeri” tanımlaması yapılacaktır. Şüpheli işyeri tanımlaması, yapılan denetim ve araştırma/inceleme işlemlerinin nihai sonucuna göre tanzim edilecek rapor gereği ise “Kontrollü İşyeri” tanımlaması ya “Sahte İşyeri” olarak değiştirilecek ya da kaldırılacaktır.
Emeklilik servislerince, “Sahte İşyeri”, “Kontrollü İşyeri” ve “Şüpheli İşyeri” tanımlaması yapılan işyerlerinden sigortalı adına bildirilen hizmetlerin gelir/aylık bağlama ve/veya ikinci karar işlemlerinin değerlendirilmesinde aşağıda açıklanan usul ve esaslar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
5.1. “Sahte İşyeri” tanımlaması yapılan işyerlerinden sigortalı adına bildirilen hizmetlerin; Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca düzenlenen denetim raporlarına istinaden iptal edilmesi ve söz konusu hizmetler için hizmet bildirimi ve hizmet birleştirmesi yapılmaması nedenleriyle, sigortalıların gerek aylığa hak kazanma koşullarının tespitinde, gerekse gelir/aylık bağlama işlemlerinde anılan hizmetler dikkate alınmayacaktır. Gelir/aylık bağlama işlemleri tamamlandıktan sonra sigortalı adına bildirilen hizmetlerin “Sahte İşyeri” tanımlaması yapılan işyerlerinden olduğuna ilişkin işyeri tescil bilgilerinde değişiklik olması halinde de sigortalıların gerek tahsis talep/ölüm tarihlerinde gelir/aylık alma haklarının devam edip etmediği, gerekse gelir/aylıklarında artma, azalma veya fazla ve yersiz ödemeyi gerektiren bir durum olup olmadığının tespiti yapılarak gelir/aylıklarda gerekli düzeltme işlemi yapılacaktır.
5.2. “Kontrollü İşyeri” tanımlaması yapılan işyerlerinden sigortalı adına bildirilen hizmetler; henüz iptal edilmemiş olmakla birlikte denetim sonuçlanıncaya kadar hizmet bildirme ve birleştirme işlemi gerçekleştirilmeyeceğinden, aylığa hak kazanma koşullarının tespitinde ve gelir/aylık bağlama işlemlerinde dikkate alınmayacaktır. Ancak, sigortalıların “Kontrollü İşyeri” tanımlaması yapılan işyerlerinden sigortalı adına bildirilen hizmetleri hariç tutulduğunda aylığa hak kazanması durumunda denetim sonuçları beklenmeksizin, aylık bağlanacak statü belirlenerek gelir/aylık bağlama işlemleri sonuçlandırılacak, ayrıca denetim sonucunda “Kontrollü İşyeri” tanımlamasının kaldırılmasına karar verilmesi, dolayısıyla da söz konusu hizmetlerin geçerli sayılması halinde bu hizmetler aylık bağlanacak statü tespitinde ve gelir/aylık bağlama ve/veya ikinci karar işlemlerinde dikkate alınacaktır. Öte yandan gelir/aylık bağlama işlemleri tamamlandıktan sonra sigortalı adına bildirilen hizmetlerin “Kontrollü İşyeri” tanımlaması yapılan işyerlerinden olduğuna ilişkin işyeri tescil bilgilerinde değişiklik olması halinde; “Kontrollü İşyeri” tanımlaması yapılan işyerlerinden sigortalı adına bildirilen hizmetler henüz iptal edilmediğinden; söz konusu durumlarda denetim sonuçlanmadan ikinci karar işlemi yapılmayacak ve denetim sonucunda “Kontrollü İşyeri” tanımlamasının “Sahte İşyeri” olarak değiştirilmesi durumunda sigortalıların gerek tahsis talep/ölüm tarihlerinde gelir/aylık alma haklarının devam edip etmediği, gerekse gelir/aylıklarında artma, azalma veya fazla ve yersiz ödemeyi gerektiren bir durum olup olmadığının tespiti yapılarak gelir/aylıklarda gerekli düzeltme işlemi yapılacaktır.
5.3. “Şüpheli İşyeri” tanımlaması yapılan işyerlerinden sigortalı adına bildirilen hizmetler; Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca düzenlenen denetim raporlarına istinaden iptal edilmemiş olup, denetim sonuçlanıncaya ya da işyerlerinin “Sahte İşyeri” olduğuna ilişkin tanımlama yapılıncaya kadar “Şüpheli İşyeri” tanımlaması yapılan işyerlerinden hizmet bildirilen sigortalıların hizmet bildirimi ve hizmet birleştirme işlemi devam edecek olması nedeniyle, sigortalıların aylığa hak kazanma koşullarının tespitinde ve gelir/aylık bağlama işlemlerinde söz konusu hizmetler dikkate alınacak, gelir/aylık bağlama işlemleri denetim sonuçları beklenmeksizin sonuçlandırılacaktır. Diğer taraftan, aylığa hak kazanma koşullarının tespitinde ve gelir/aylık bağlama işlemlerinde, şüpheli işyerlerinden bildirilen hizmetler dikkate alınacak olmakla birlikte, şüpheli ve kontrollü işyerlerinde geçen hizmetlerle ilgili olarak denetim işlemlerinin en kısa sürede sonuçlandırılarak ikinci karar işlemlerinin geciktirilmeksizin yapılması gerekmektedir.
İlgili genelgeye buradan buradan ulaşabilirsiniz.
Saygılarımızla,
Filiz ERBOĞA
İK Danışmanı
İtimat Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.
