Tarih : 29.01.2022
Sayı : 2022/SİRKÜLER-16
Konu: TL Mevduata Dönüşümde Kur Farkı ve Altın Kazançlarına Kurumlar Vergisi İstisnası ve Enflasyon Düzeltmesinin Ertelenmesi
29.01.2022 tarih 31734 sayılı Resmî Gazetede yayınlanan 7352 sayılı “Vergi Usul Kanunu ile Kurumlar Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile enflasyon düzeltmesinin ertelenmesi ve TL mevduata dönüşümde kur farkı ve altın kazançlarına kurumlar vergisi istisnası sağlanmasına ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
A) TL MEVDUATA DÖNÜŞÜMDE KUR FARKI VE ALTIN KAZANÇLARINA KURUMLAR VERGİSİ İSTİSNASI
Kanunun 2 nci maddesiyle Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen geçici 14 üncü madde ile Türk Lirası mevduata dönüşümde kur farkı ve altın kazançlarına kurumlar vergisi istisnası düzenlenmiştir. İstisna hükümleri, aynı şartlarla geçerli olmak üzere bilanço esasına göre defter tutan gelir vergisi mükelleflerinin kazançları hakkında da uygulanacaktır. (Geçici Madde: 14/5)
1) Dönüşümün 17 Şubat 2022’e kadar yapılması halinde uygulanacak istisnalar
Kurumların döviz tevdiat ve katılma hesaplarında bulunan yabancı paralarını 2021 yılı dördüncü geçici vergi dönemine ilişkin beyannamenin verilme tarihine (yani 17 Şubat 2022’ye) kadar TL’ye çevirmeleri ve en az 3 ay vadeli TL mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirmeleri durumunda aşağıdaki istisnalardan yararlanılabilecek:
– 2021 yılı dönem sonu değerlemesinden kaynaklanan kur farkı gelirlerinin son 3 aya (1.10.2021-31.12.2021 tarihleri arasına) isabet eden kısmı,
– Yabancı paraların TL’ye çevrildiği tarihte oluşan kur farkı gelirleri (1 Ocak -……/2022 tarihleri arasına isabet eden pozitif kur farkları),
– Açılan kur korumalı TL mevduat ve katılma hesapları için geçici vergi ve kurumlar vergisi dönem sonu değerlemesi sebebiyle hesaplanan gelirler,
– Vade sonunda elde edilen faiz, kar payları ve diğer gelirler (Merkez Bankasınca yapılan destek ödemeleri dahil)
GİB tarafından hazırlanan taslak tebliğde, 31/12/2021 tarihli bilançolarda yer alan yabancı paraların bir kısmının Türk Lirasına dönüştürülmesi durumunda istisna uygulanacak tutarın hesabı konusunda “31/12/2021 tarihli bilançolarında yer alan yabancı paralarının sadece bir kısmının bu düzenleme kapsamında Türk Lirası mevduat veya katılma hesabına dönüştürülmesi halinde, dönem sonu (31/12/2021) itibarıyla kur farkı değerlemesinden doğan kambiyo karının istisna uygulanacak kısmı, Türk Lirasına dönüştürülen yabancı paraların mükellefin 31/12/2021 tarihli bilançosunda yer alan yabancı para hesabına oranı dikkate alınmak suretiyle tespit edilecektir.” Şeklinde açıklama yapılmış olup, tebliğ henüz yayınlanmamıştır.
2) Dönüşümün 17 Şubat 2022’den sonra yapılması halinde uygulanacak istisnalar
31.12.2021 tarihinde mevcut yabancı paraların 17 Şubat 2022 tarihine kadar TL’ye dönüştürülmeyip 2022 sonuna kadar dönüştürülmesi halinde aşağıdaki istisnalardan yararlanılabilecek:
-geçici vergi döneminden sonra TL’ye dönüşümün gerçekleştiği tarihe kadar olan süreye isabet eden kur farkları (Örneğin 31.12.2021 tarihinde mevcut döviz mevduat hesabının 10 Mayıs 2022’de TL’ye dönüştürülmesi halinde, son geçici vergi dönemi sonu yani 31 Mart -10 Mayıs 2022 tarihleri arasındaki süreye isabet eden kur farkları)
– Açılan kur korumalı TL mevduat ve katılma hesapları için geçici vergi ve kurumlar vergisi dönem sonu değerlemesi sebebiyle hesaplanan gelirler,
– Vade sonunda elde edilen faiz, kar payları ve diğer gelirler (Merkez Bankasınca yapılan destek ödemeleri dahil)
3) Altın hesabı ile bu tarihten sonra açılacak işlenmiş ve hurda altın karşılığı altın hesabı bakiyelerini 2022 yılı sonuna kadar Türk Lirası mevduat ve katılma hesaplarına dönüşümü
Geçici 14 üncü maddenin 3 üncü fıkrasıyla, kurumların 31/12/2021 tarihli bilançolarında yer alan altın hesabı ile bu tarihten sonra açılacak işlenmiş ve hurda altın karşılığı altın hesabı bakiyelerini 2022 yılı sonuna kadar Türk Lirası mevduat ve katılma hesaplarına dönüşümün desteklenmesi kapsamında dönüşüm fiyatı üzerinden Türk Lirasına çevirmeleri ve bu suretle elde edilen Türk Lirası varlığı en az üç ay vadeli Türk Lirası mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirmeleri durumunda aşağıdaki istisnalardan yararlanılabilecek:
-Altın hesabı ile işlenmiş ve hurda altın karşılığı altın hesabı bakiyelerinin Türk Lirası mevduat ve katılma hesaplarına aktarıldıkları tarihi içeren geçici vergilendirme döneminin başından, Türk Lirası mevduat ve katılma hesabının açılış tarihine kadar olan döneme ilişkin olarak hesaplanan söz konusu varlıkların Türk Lirasına çevrilmesinden doğan kazançlar,
-Söz konusu Türk Lirası mevduat ve katılma hesaplarının vadelerinden önceki tarihte sona eren geçici vergilendirme dönemleri dahil olmak üzere dönem sonları itibarıyla tahakkuk eden faiz ve kar payı gelirleri ile
– Türk Lirası mevduat ve katılma hesaplarından vade sonunda elde edilen faiz ve kar payı gelirleri ile diğer kazançlar
4) Türk Lirası mevduat veya katılma hesabından vadeden önce çekim yapılamaması
Geçici 14 üncü maddenin 6 üncü fıkrasında, Türk Lirası mevduat veya katılma hesabından vadeden önce çekim yapılması durumunda bu madde kapsamında istisna edilen tutarlar nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler, vergi ziyaı cezası kesilmek suretiyle gecikme faiziyle birlikte tahsil olunacağı düzenlenmektedir.
5) Türk Lirası mevduat ve katılma hesaplarına dönüştürülen yabancı paralara ve altın hesaplarına ilişkin olarak istisna uygulanabilecek dönemlerde doğan zararın
Kurumlar Vergisi Kanununun “İstisnalar” başlıklı 5 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, kurumların kurumlar vergisinden istisna edilen kazançlarına ilişkin giderlerinin veya istisna kapsamındaki faaliyetlerinden doğan zararlarının, istisna dışı kurum kazancından indirilmesi kabul edilmemektedir. Ancak, bu maddede öngörülen süre ve şekilde dönüşüm kuru/fiyatı üzerinden Türk Lirası mevduat ve katılma hesaplarına çevrilen yabancı paralar ile altın hesaplarına ilişkin olarak bu istisnayla sınırlı olmak üzere Kanunun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uygulanmayacaktır.
B) ENFLASYON DÜZELTMESİNİN ERTELENMESİ
Kanunun 1 inci maddesiyle VUK a eklenen Geçici 33 üncü madde ile 2021 ve 2022 hesap dönemleri (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2022 ve 2023 yılında biten hesap dönemleri itibarıyla) ile 2023 hesap dönemi geçici vergi dönemlerinde enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın mali tablolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacaktır.
Buna karşılık, 31/12/2023 tarihli mali tablolar enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına bakılmaksızın, enflasyon düzeltmesine tabi tutulacaktır. Yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kar/zarar farkı geçmiş yıllar kar/zararı hesabında gösterilecektir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tâbi tutulmayacak, geçmiş yıl zararı zarar olarak kabul edilmeyecektir.
Bu hükümler, münhasıran sürekli olarak işlenmiş; altın, gümüş alım-satımı ve imali ile iştigal eden mükellefler bakımından geçerli olmayacaktır.
Geçici 33 üncü maddenin ikinci paragrafında, “Bu Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (Ç) fıkrası uygulaması açısından, birinci fıkrada enflasyon düzeltmesi yapılmayacağı belirtilen dönemler enflasyon düzeltmesi şartlarının gerçekleşmediği dönem olarak değerlendirilir.” hükmüne yer verilerek, mükelleflerin VUK’un 298 inci maddesinin (Ç) fıkrasında düzenlenen ve 1.1.2022 tarihinden itibaren yürürlüğe giren sürekli yeniden değerleme uygulamasından faydalanabilmelerine imkan sağlanmaktadır.
Ayrıca 7338 Sayılı Kanun’un 52 nci maddesiyle VUK’a eklenen Geçici 32 nci madde ile tek seferlik yeniden değerleme uygulaması getirilmiştir. Buna göre isteyen mükellefler, yukarıda belirtilen VUK’un 298 inci maddesinin (Ç) fıkrasında düzenlenen sürekli yeniden değerleme öncesinde uygulanmak üzere bilançolarına kayıtlı bulunan taşınmazlar ile amortismana tabi diğer iktisadi kıymetlerini maddede yer alan kapsam, şart ve hükümlere uymak koşuluyla yeniden değerleyebileceklerdir. Bu uygulamada, pasifte özel bir fon hesabında gösterilen değer artışı tutarı üzerinden %2 oranında vergi hesaplanacaktır.
İlgili kanuna buradan ulaşabilirsiniz.
İstisnanın uygulaması hakkındaki tebliğ taslağına buradan ulaşabilirsiniz.
Saygılarımızla
İtimat Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.
Yeşim ERTUĞRUL
Yeminli Mali Müşavir
