Kişilerin birden fazla ülkede gelir elde etmeleri halinde, otomatik olarak ülkelerarası bilgi değişimi düzenlemesi olmadığından kayıt dışı kalabiliyordu. Getirilen bu düzenlemeyle hangi ülkede olursa olsun elde edilen gelirlerin tamamının vergilendirilebilmesi amaçlanmaktadır.

Türkiye, anlaşmaya taraf diğer ülke mukimlerinin kapsama giren hesap bilgilerini o ülkelere gönderecek ve o ülkelerden de Türkiye mukimlerinin kapsama giren hesap bilgilerini alacaktır.

Otomatik bilgi değişimi anlaşmasına taraf olmayan veya yükümlülüklerini yerine getirmeyen ülkelerin, vergisel açıdan iş birliğine yanaşmayan ülkeler listesi olan “kara liste”ye girmesi ve bu nedenle ülkeye yapılan her para transferinin kaynağının sorgulanmadan yüksek oranda stopaja (vergi) tabi olmasına neden olabilir.

İlk olarak 2018 yılında Norveç ve Letonya ile sınırlı olarak başladı. Ancak Türk vatandaşlarının yoğun olarak yaşadığı ve/veya gelir elde ettiği Almanya, Fransa, Hollanda, Avusturya ve Belçika’da uygulama 2020 yılı için olmak üzere 2021 yılında başlayacaktır. Bir başka deyişle T.C. Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) bu ülkelere 2021 yılının Eylül ayına kadar 2020 yılı finansal bilgileri iletecek ve onlardan da bilgi alacaktır.

Türkiye’de bulunan finansal kuruluşlar yurtdışına doğrudan bilgi göndermeyecektir. Örneğin bankalar, tespit ettikleri hesaplara ilişkin bilgileri Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığına bildirecek ve Başkanlık bu bilgileri güvenli bir elektronik ağ üzerinden ilgili ülkelere gönderecektir. Karşı ülkelerde bulunan hesaplara ilişkin bilgiler de vergi idareleri tarafından ülkemize (GİB’e) gönderilecektir.

İlgili devletin mevzuatı gereğince ikametgâh, ev, kanuni merkez, iş merkezi veya benzer yapıda diğer herhangi bir kıstas nedeniyle vergi mükellefiyeti altına giren kişi ya da kurumun o ülkede yerleşik (mukim) olduğu kabul edilir.
Örneğin; Türkiye vatandaşı bir gerçek kişi sürekli olarak Almanya’da ikamet ediyorsa vergisel açıdan Almanya’da yerleşik (Alman mukimi) sayılır ve bu kişinin Türkiye’de bulunan finansal hesaplarına ilişkin bilgiler Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından Almanya ile paylaşılır.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 4 üncü maddesine göre “ikametgâhı Türkiye’de olanlar ile bir takvim yılında 6 aydan fazla devamlı olarak Türkiye’de oturanlar Türkiye’de yerleşmiş sayılırlar.”

İlgili ülkelerde mukim kişi ve kurumların yanı sıra, bu ülkelerde yerleşik kişilerin kontrol ettikleri Türkiye’de yerleşik olan bazı kurumların (örneğin; faiz, temettü gibi pasif gelir elde eden ya da bu amaçla varlık tutan fakat finansal kuruluş olmayan kurumlar) bilgileri paylaşılacaktır.

Evet. Bilgi değişiminde kriter vatandaşlık değil, vergi amaçları yönünden yerleşikliktir (mukimliktir).

Yabancı finansal kuruluşların Türkiye’de bulunan şubeleri ile Türkiye’de kurulu finansal kuruluşlar Gelir İdaresi Başkanlığına bilgi gönderecektir. Türk finansal kuruluşlarının yurtdışı şubeleri ise bulundukları ülkenin mevzuatına tabi olup, bu kuruluşlardaki müşteri bilgilerinin Türkiye (Gelir İdaresi Başkanlığı) üzerinden diğer ülkelere otomatik bilgi değişimi kapsamında gönderilmesi söz konusu olmayacaktır.

4 tür finansal kuruluş kapsamdadır:
1- Mevduat kuruluşları (genel olarak bankalar)
2- Saklama kuruluşları (saklama bankaları vb.)
3- Yatırım kurumları (yatırım bankaları ve fonlar gibi)
4- Belirli sigorta şirketleri ( kamu kurumları, uluslararası kuruluşlar hariç)

Finansal kuruluş kayıtlarında aşağıdaki göstergelerden birinin bulunması halinde göstergenin bulunduğu ülkeye ilişkin olarak Başkanlığa bildirim gönderilir:
– Kişinin ilgili ülkede yerleşik (mukim) olduğuna ilişkin kayıt
– İlgili ülkede güncel yazışma ya da ikametgah adresi
– İlgili ülkede kayıtlı telefon numarası (Türkiye’de bir telefon numarası yoksa)
– Mevduat hesapları dışındaki hesaplardan ilgili ülkedeki hesaplara düzenli fon transferi talimatı
– İlgili ülkede adresi bulunan bir kişiye verilmiş temsil veya imza yetkisi (vekaletname)
– Finansal kuruluşun kayıtlarında başka bir adres olmaması halinde posta bekletme servisi talimatı veya posta gönderisi için belirtilen adres

Kapsamdaki finansal hesaplar;
– mevduat hesapları,
– saklama hesapları,
– borç ve ortaklık ilişkisi menfaati,
– nakdi değer sigorta sözleşmeleri ve
– düzenli ödeme sözleşmeleridir.

Genel kural olarak Türkiye’de kurulmuş bir şirketin üretim ya da mal alım-satımı gibi aktif bir ticari faaliyetle uğraşması halinde ortağı yurtdışında yerleşik (mukim) de olsa ortaklık payı kaç olursa olsun kurum hesabı otomatik bilgi değişimi kapsamına girmez. Fakat Türk vatandaşlarının yurtdışında kurdukları şirketler adına Türkiye’de açtıkları hesapların bildirimi söz konusu olabilir.

Gayrimenkuller (ev, bina, arsa vb.) ve araç gibi finansal nitelikte olmayan varlıklara ilişkin bilgilerin otomatik temelde değişimi söz konusu değildir.

01/07/2017 tarihinden sonra açılan hem bireysel hesaplar hem de kurum hesapları bakiyesi ne olursa olsun bildirim kapsamındadır.
01/07/2017 tarihinden önce açılmış kurumlara ait hesaplarda hesap bakiyesinin 250.000 ABD dolarını geçmemesi halinde finansal kuruluşun bu hesabı Başkanlığa bildirmesi zorunlu değildir. Bireysel hesaplar için ise böyle bir eşik değer söz konusu değildir.

Anlaşma kapsamındaki finansal hesapların 31 Aralık tarihindeki hesap bakiyesi ya da değeri ile bu hesaba yıl içinde ödenen gelir (faiz, kar payı, temettü, finansal varlıkların satışından elde edilen gelirler vb. gibi) bildirim kapsamındadır. Ancak, örneğin bir mevduat hesabına yıl içinde yatırılan gayrimenkul kira ödemesi, borç ödemesi gibi hesap hareketleri otomatik bilgi değişimi kapsamında değildir.

Otomatik bilgi değişimine bağlı olarak çifte vergilendirme yapılmayacaktır. Elde edilen gelir, ya sadece gelirin elde edildiği ülkede (örneğin Türkiye’de) vergilendirilecek, ya da gelirin elde edildiği ülkede (örneğin Türkiye’de) ödenen vergi, mukim olunan diğer ülkede ödenecek vergiden mahsup edilebilecek, yani Türkiye’de ödenen vergi ilgili ülkede ödenecek tutardan düşülebilecektir.
Türkiye’de elde edilen gelirlerin bazıları diğer ülkelerde de vergilendirmeye tabidir. Örneğin; Türkiye ile (A) ülkesi arasındaki “Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması” kapsamında Türkiye’de temettü gelirlerinden %10 oranında vergi kesintisi yapılıyor ve asıl mukim olunan (A) ülkesinde bu gelirlerden %15 oranında vergi alınıyor ise, aradaki farkın (A) ülkesine ödenmesi söz konusudur.

Türk vatandaşları bulundukları ülkelerdeki vergi kanunlarına uyum sağlamaları halinde otomatik bilgi değişimi uygulamasından olumsuz etkilenmeyecektir.

Hayır. Yukarıda ifade edilen paylaşım kriterlerini taşıyan hesaplara ait bilgilerin, başvuru, dilekçe, itiraz ve dava gibi yöntemlerle otomatik değişim dışında bırakılması mümkün değildir.